Dự án “Trình diễn áp dụng phương pháp kỹ thuật tốt nhất hiện có (BAT) và kinh nghiệm môi trường tốt nhất (BEP) trong hoạt động đốt ngoài trời nhằm thực hiện Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POP)” là một trong những dự án thiết thực nhằm thực hiện Công ước Stockholm. Dự án được tài trợ bởi Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) thông qua Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) với sự tham gia của 05 quốc gia, gồm Việt Nam, Campuchia, Lào, Mông Cổ và Philippin. Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chủ quản dự án và Tổng cục Môi trường là đơn vị thực hiện dự án.

Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy được thông qua ngày 22 tháng 5 năm 2001 và có hiệu lực vào ngày 19 tháng 5 năm 2004. Việt Nam đã phê chuẩn Công ước này vào ngày 22 tháng 7 năm 2002 và trở thành quốc gia thành viên thứ 14 của Công ước.

Công ước Stockholm ra đời với mục đích bảo vệ sức khoẻ con người và môi trường trước nguy cơ gây ra do các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (sau đây gọi tắt là POP). Các chất POP là các hoá chất độc hại, tồn tại bền vững trong môi trường, có khả năng phát tán rộng, tích lũy sinh học trong các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước ở gần và cả những nơi rất xa nguồn phát thải chúng, gây tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe con người và môi trường.

Trong những năm vừa qua, Việt Nam đã có nhiều hoạt động tích cực trong việc thực hiện Công ước. Chính phủ cũng đã ban hành Kế hoạch quốc gia thực hiện Công ước Stockholm tại Quyết định 184/2006/QĐ-TTg. Theo đó, Việt Nam đã huy động được nhiều nguồn lực, thực hiện nhiều đề án theo 184/2006/QĐ-TTg, đã và đang thực hiện 16 dự án quốc tế về POP; nhận được sự đồng tình của các tổ chức quốc tế như GEF và sự công nhận của các nước trong khu vực và quốc tế; nhận thức của cộng đồng về POP cũng được nâng cao rõ rệt.

Trong khuôn khổ dự án “Trình diễn áp dụng BAT và BEP trong hoạt động đốt ngoài trời nhằm thực hiện Công ước Stockholm về các chất POP”, các bên tham gia hướng tới mục tiêu giảm sự hình thành các chất POP phát sinh không chủ định (U-POP), riêng tại Việt Nam, sự quan tâm đặc biệt sẽ dành cho các hoạt động đốt ngoài trời ở các làng nghề.

Mục tiêu tổng thể của dự án: giảm phát thải các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy phát sinh không chủ định (U-POP) trong hoạt động đốt ngoài trời hiệu quả và bền vững. Các mục tiêu cụ thể của dự án bao gồm: (i) tăng cường khung pháp lý trong việc xây dựng và áp dụng BAT/BEP trong hoạt động đốt ngoài trời; (ii) tăng cường năng lực thể chế và nguồn nhân lực để triển khai thực hiện BAT/BEP trong hoạt động đốt ngoài trời; (iii) trình diễn được hiệu quả áp dụng các giải pháp BAT/BEP trong quản lý hoạt động đốt ngoài trời trong lĩnh vực quản lý chất thải nông nghiệp và khu vực chôn lấp/xử lý chất thải; (iv) nâng cao được nhận thức, hiểu biết về BAT/BEP và các rủi ro liên quan đến UPOP do hoạt động đốt ngoài trời. Mục tiêu của hoạt động áp dụng thí điểm tại Việt Nam là trình diễn được hiệu quả áp dụng BAT/BEP trong quản lý chất thải và đốt ngoài trời tại khu vực tiểu thủ công nghiệp làng nghề được lựa chọn.

Hội thảo khởi động dự án

Dự án bao gồm 05 hợp phần: (1) tăng cường năng lực áp dụng BAT/BEP trong hoạt động đốt ngoài trời; (2) nâng cao năng lực nguồn nhân lực thực hiện BAT/BEP; (3) thực hiện thí điểm BAT/BEP tại một số khu vực được lựa chọn trình diễn; (4) nâng cao kiến thức và hiểu biết về BAT/BEP và các chất U-POP liên quan đến rủi ro do các hoạt động đốt ngoài trời; (5) giám sát và đánh giá dự án.

Dự án nhằm tạo ra hệ thống quản lý rác thải tại nguồn hiệu quả nhằm giảm thiểu phát tán U-POP thông qua giới thiệu BAT/BEP trong các hoạt động đốt hở. Dự án này sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu đã được báo cáo trong Kế hoạch quốc gia thực hiện Công ước  Stockholm (NIP) và các kế hoạch quốc gia.

Các từ viết tắt:

BAT: Best Available Techniques – Kỹ thuật tốt nhất hiện có;

BEP: Best Environmental Practices – Kinh nghiệm môi trường tốt nhất;

GEF: Global Environment Facility – Quỹ Môi trường toàn cầu;

NIP: National Implementation Plan – Kế hoạch quốc gia;

POP: Persistant organic pollutants – Các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy;

UNIDO: Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc – United Nations Industrial Development Organization;

U-POP: Unintentional persistent organic pollutants – Các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy phát sinh không chủ định.