Chiều ngày 4/6/2016, trong khuôn khổ thực hiện hợp phần (iv) Giáo dục và Nâng cao nhận thức của dự án “Trình diễn áp dụng phương pháp kỹ thuật tốt nhất hiện có (BAT) và kinh nghiệm môi trường tốt nhất (BEP) trong hoạt động đốt ngoài trời nhằm thực hiện Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POP)”, kết hợp với Hội thảo khởi động dự án Chiến dịch truyền thông lần thứ nhất về nguy cơ sức khỏe và môi trường của các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy phát sinh không chủ định (U-POP) đã được thực hiện. Chiến dịch nhằm truyền thông về dự án cũng như nâng cao nhận thức của các đối tượng của dự án, đặc biệt là dân cư địa phương về tác hại của đốt ngoài trời và U-POP. Chiến dịch đã thu hút sự tham gia của 160 người và đã có những tác động tích cực đến cộng đồng.

Ông Hoàng Quốc Lâm hướng dẫn phân loại rác tại nguồn

Nội dung chủ yếu của các bài trình bày của các chuyên gia:

“Ảnh hưởng của các chất ô nhiễm khó phân hủy đến sức khỏe môi trường & con người: Các nghiên cứu tại Việt nam” – TS. Từ Bình Minh, Khoa Hóa học, trường đại học KHTN, Đại học Quốc Gia Hà nội

Bài tham luận đã trình bày cách tiếp cận, hướng nghiên cứu, đánh giá rủi ro sơ bộ đối với hàm lượng POPs và mức độ phơi nhiễm trên cơ thể người. Theo báo cáo có 3 con đường phơi nhiễm hóa chất vào cơ thể con người là hít thở, thức ăn và tiếp xúc qua da. Các đánh giá sử dụng mẫu người để nghiên cứu các chất ô nhiễm bao gồm: mô mỡ, máu, dịch cơ thể và sữa mẹ, các yếu tố nghiên cứu bao gồm: mức độ ô nhiễm, tình hình sử dụng, động dược học của hóa chất trong cơ thể và đánh giá rủi ro đến sức khỏe. Theo những nghiên cứu của tác giả đã thực hiện trước đây tại Việt Nam ở  khu vực chôn lấp rác thải và tái chế rác thải điện tử cho thấy mức độ phơi nhiễm DDTs, PCBs, Dioxin cao tại các khu vực chôn lấp rác thải; PBDEs cao tại khu vực tái chế rác thải điện tử. Bên cạnh đó, trẻ em và phụ nữ sống tại các khu vực trên có nguy cơ rủi ro phơi nhiễm ở mức độ cao. Và số lượng con và giới tính là các yếu tố quan trọng quyết định đến mức độ tích lũy và đào thải POPs trong cơ thể người.

“Phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn” – Th.S Hoàng Quốc Lâm, Trung tâm Đào tạo và Truyền thông môi trường

Rác thải phát sinh từ tất cả các hoạt động của con người trong cuộc sống và ngày càng có xu hướng gia tăng và khó kiếm soát. Để giải quyết vấn đề rác thải cần phải thay đổi quan điểm: Rác thải không hoàn toàn là thứ bỏ đi, vô giá trị, rác thải là tài nguyên cần được khai thác và sử dụng một cách hiệu quả phù hợp với điều kiện hiện tại của mỗi địa phương. Khi coi rác thải là tài nguyên sẽ làm thay đổi nhận thức và thói quen của con người đối với rác thải đồng thời mở ra các cơ hội kinh tế đem lại nguồn thu tài chính và tạo ra các việc làm “xanh” qua đó giảm thiểu tác hại của rác đến môi trường phục vụ phát triển bền vững. Phân loại rác chính là cách sử dụng tài nguyên một cách tiết kiệm, hợp lý và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống của chúng ta. Và để hoạt động phân loại rác có hiệu quả cần thay đổi nhận thức và suy nghĩ của người dân một cách dần dần và tạo ra nếp quen trong sinh hoạt hàng ngày của người dân. Phân loại rác tại nguồn là một hành động nhỏ nhưng có ý nghĩa thiết thực và có ảnh hưởng lớn trong cuộc sống.

 “Tác hại của việc đốt ngoài trời tại các làng nghề tái chế kim loại và các giải pháp BAT/BEP” – TS. Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Trưởng Bộ môn QLMT, Viện KH&CN Môi trường, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Làng nghề tái chế kim loại chủ yếu mới được thành lập và tập trung ở miền Bắc và đang phát triển nhanh cả về quy mô và loại hình tái chế. Hiện nay công nghệ tái chế tại các làng nghề chủ yếu là tự phát với quy mô hộ gia đình, thiếu sự định hướng và quy hoạch và đang từng bước được cơ khi hóa về công nghệ. Vì vậy hiện trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề tái chế kim loại rất phổ biến trong đó có việc phát sinh và hình thành Dioxin/Furan do hoạt động đốt không kiểm soát.

Ảnh hưởng tới sức khỏe con người bao gồm 2 hệ quả chính: tai nạn do công nghệ sản xuất lạc hậu với tỷ lệ tai nạn lao động trung bình: 33,4%, nguyên nhân chủ yếu là do nổ lò, điện giật, bỏng, ngã, vật nặng đè…; và suy giảm sức khỏe do ô nhiễm môi trường: theo các thống kế, tuổi thọ trung bình của người dân làng nghề thấp hơn ~ 10 tuổi so với bình quân toàn quốc; tỷ lệ mắc bệnh của nhóm người tham gia sản xuất và không tham gia sản xuất là tương đương.

Để áp dụng các giải pháp BAT/BEP cho các làng nghề tái chế kim loại cần xem chất thải như là nguồn tài nguyên. Tiền xử lý, phân loại nguyên vật liệu trước khi đốt cùng với việc áp dụng công nghệ tiên tiến, đốt có kiểm soát, đúng kỹ thuật trong quá trình sản xuất được xem là một giải pháp BAT/BEP phù hợp để giảm thiểu phát thải Dioxin/Furan tại các làng nghề tái chế kim loại. Cùng với đó cần có hệ thống xử lý khí thải trước khi thải ra môi trường như hấp phụ khí ô nhiễm bằng than hoạt tính, khử bụi bằng thiết bị lọc vải và các phương pháp khác.

“Các ứng dụng khoa học kỹ thuật trong đúc đồng mỹ nghệ để giảm thiểu ô nhiễm môi trường làng nghề đúc đồng và nâng cao chất lượng sản phẩm” – Nghệ nhân Nguyễn Thượng Sách, Hiệp hội làng nghề Việt Nam.

Cơ sở đúc đồng mỹ nghệ nằm tại thôn Đông Lâm – Văn Tố – Tứ Kỳ – Hải Dương với khoảng 50 lao động chủ yếu sản xuất các sản phẩm đồng mỹ nghệ vừa và nhỏ dùng làm quà lưu niệm, đồ thờ cúng và trang trí nội thất. Hiện tại cơ sở đang sử dụng công nghệ “Đúc chính xác bằng phương pháp mẫu chảy với hỗn hợp làm khuôn tự cứng trong môi trường chân không”. Đây là công nghệ tự nghiên cứu và phát triển dựa trên những tiến bộ kỹ thuật của Việt Nam và thế giới với ưu điểm cơ khí hóa cao, không sử dụng các chất đốt thô như than, củi cho nên giảm khí thải tác động đến môi trường. Bên cạnh đó công nghệ còn cho sản phẩm chất lượng cao đồng đều ít rỗ nên sau khi hoàn thiện có chất lượng mỹ thuật đẹp, đồng đều không cần phải sử lý bề mặt cho nên không sử dụng hóa chất giảm thiểu nước thải công nghiệp trong quá trình sản xuất, giảm thiểu về khối lượng nước thải và hóa chất sử dụng. Với nền tảng công nghệ tốt, giảm thiểu tối đa ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất, doanh nghiệp có khả năng sản xuất ra hàng ngàn hàng vạn sản phẩm theo cùng một tiêu chuẩn chất lượng vừa đáp ứng nhu cầu từ thị trường vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất của làng nghề.

 

Vở kịch ngắn của các thiếu nhi tỉnh Lào Cai

Bên cạnh các bài tham luận của các chuyên gia, chương trình đã có sự tham gia của các bạn học sinh trường Trung học cơ sở Bắc Cường, thành phố Lào Cai, trong một Hoạt cảnh về phân loại chất thải rắn tại nguồn. Hoạt cảnh có nội dung đầy sáng tạo và thú vị của các bạn học sinh nhằm nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn. Hoạt cảnh đã tạo nên không khí tươi mới và sinh động cho hội nghị, tác động một cách trực quan tới khán giả tại hội trường.